Jak prowadzić notes przeczytanych książek, żeby pamiętać więcej

Po przeczytaniu książki zapisz jej tytuł i autora, własne wrażenia, jeden najważniejszy motyw oraz pytanie do późniejszej rozmowy. Wystarczy kilka zdań, do których możesz wrócić przed poleceniem lektury albo dyskusją. Nasza propozycja to krótki, powtarzalny wpis: ma zachować to, co chcesz pamiętać, bez obowiązku pisania rozbudowanej recenzji.

Wybierz jedno miejsce na wszystkie lektury

Zacznij od zwykłego zeszytu albo jednego dokumentu w telefonie czy komputerze. Wybierz miejsce, do którego łatwo zajrzysz po skończeniu czytania. Jeśli lubisz pisać ręcznie, sprawdź, czy notes wygodnie się otwiera i czy zapis jest czytelny. Jeśli korzystasz z pliku, nadaj mu prostą nazwę, na przykład „Przeczytane książki”.

Stały układ, numerowanie stron i indeks to sposoby porządkowania notatek opisane w poradniku dotyczącym organizacji notesu. Do zapisków o lekturach proponujemy wykorzystać tylko najprostsze z tych rozwiązań: kolejne wpisy i spis tytułów. W papierowym notesie zostaw na początku miejsce na indeks; w dokumencie wyróżniaj tytuły, aby można było je wyszukać.

Powtarzaj krótki szablon czterech pól

Poniższy szablon jest naszą propozycją redakcyjną. Możesz przeznaczyć na książkę pół strony albo kilka krótkich akapitów. Data zakończenia lektury jest opcjonalna: dodaj ją, jeśli chcesz później odtworzyć kolejność czytania. Nie musisz wpisywać wydawnictwa, liczby stron ani oceny liczbowej, jeśli nie zamierzasz korzystać z tych informacji.

Tytuł i autor: dane pozwalające jednoznacznie rozpoznać książkę.
Moje wrażenia: co mnie poruszyło, zainteresowało, rozbawiło albo znużyło i z jakiego powodu.
Najważniejszy motyw: jeden temat oraz scena, przykład lub argument, który go pokazuje.
Pytanie do rozmowy: kwestia, o którą chcę zapytać inną osobę po jej lekturze.

Nie każde pole musi mieć taką samą długość. Przy jednej książce najwięcej miejsca zajmą emocje, przy innej — argument, z którym się nie zgadzasz. Jeśli nie umiesz wskazać motywu, zapisz roboczą odpowiedź. Notes jest miejscem na własne rozumienie lektury, więc możesz później dopisać inną interpretację.

Zapisuj konkrety zamiast ogólnych ocen

„Bardzo dobra książka” mówi niewiele o tym, co chcesz zachować z lektury. Spróbuj dopowiedzieć, dlaczego tak ją oceniasz. Nasza propozycja: po każdej ogólnej opinii dodaj jeden szczegół. Zamiast „ciekawy bohater” napisz, jaka decyzja tej postaci zwróciła twoją uwagę. Zamiast „trudny styl” wskaż, czy przeszkadzały ci długie zdania, zmiany narratora czy nagromadzenie pojęć.

Przy motywie również szukaj konkretu. Samo hasło „samotność” możesz rozwinąć do zdania: „Bohater unika bliskości, choć jej potrzebuje”. W książce popularnonaukowej zapisz własnymi słowami jedną myśl i przykład, którym autor ją objaśnia. Takie zdanie daje punkt zaczepienia podczas późniejszego powrotu do wpisu.

Cytat traktuj jako opcjonalny dodatek. Jeśli go zapisujesz, oznacz go cudzysłowem i dodaj numer strony albo lokalizację w e-booku. Oddziel słowa autora od swojego komentarza. Nie przepisuj długich fragmentów tylko dlatego, że brzmią efektownie; wybierz ten, do którego rzeczywiście chcesz wrócić.

Kończ wpis pytaniem do rozmowy

Pytanie może dotyczyć wyboru bohatera, sposobu opowiedzenia historii albo przekonującej siły argumentu. Proponujemy takie, na które da się odpowiedzieć szerzej niż „tak” lub „nie”. Nie musisz znać odpowiedzi podczas zapisywania. Wystarczy uchwycić to, co pozostawiło wątpliwość albo ochotę na dyskusję.

Która decyzja bohatera była dla ciebie najtrudniejsza do zrozumienia i dlaczego?
Jak zmieniłaby się historia opowiedziana z perspektywy innej postaci?
Który argument autora najbardziej cię przekonał i co mogłoby go podważyć?
Z jaką inną lekturą zestawiłbyś tę książkę?

Wracaj do zapisków i upraszczaj sposób notowania

Oba przywołane teksty zachęcają do ponownego zaglądania do notatek. W notesie lektur proponujemy robić to przy konkretnej okazji: przed rozmową o książce, wyborem kolejnej lektury albo poleceniem komuś tytułu. Możesz też przejrzeć kilka wpisów i sprawdzić, jakie tematy powtarzają się w twoich wyborach.

Po zamknięciu książki zapisz cztery pola, zaczynając od tego, które najłatwiej uzupełnić.
Przy późniejszym powrocie spróbuj najpierw przypomnieć sobie własne wrażenie, a potem przeczytaj wpis.
Nowe spostrzeżenie dopisz z datą, aby zachować również wcześniejszą reakcję.
Jeśli zaczynasz odkładać notowanie, skróć wpis do jednego zdania na każde pole.

Nie nadrabiaj od razu wszystkich dawnych lektur. Zacznij od ostatniej przeczytanej książki, a wcześniejsze dodawaj wtedy, gdy pojawi się potrzeba. Jeśli pamiętasz tylko ogólne wrażenie, zapisz właśnie je, bez uzupełniania luk domysłami. Krótki, uczciwy wpis będzie użyteczniejszy niż szczegółowa notatka, której nie chce ci się kończyć.